Strona główna producenta programu
Tu wysyłasz do autora zapytanie lub sugestię

Jak posługiwać się tym opisem ?
Można czytać tekst w naturalnej kolejności albo klikać tematy podkreślone i po zapoznaniu się z nimi powracać do miejsca wywołania przez kliknięcie guzika Wstecz przeglądarki.
Logowanie do programu polega na wpisaniu nazwy użytkownika i odpowiadającego mu hasła oraz kliknięciu przycisku START. Wersja instalacyjna na zawiera użytkowników i umożliwia uruchomienie programu bez podawania jakichkolwiek danych. Jeżeli zaznaczymy opcję zmiana hasła , to po naciśnięciu przycisku START , wyświetli się dodatkowe okno do wpisania nowego hasła. Dla pewności, musi być ono wpisane dwukrotnie. Zarówno nazwa użytkownika jak i hasło mogą zawierać maksymalnie 10 znaków. Każdy użytkownik programu może mieć przypisane inne kombinacje uprawnień do poszczególnych operacji.

Okno na SAD - pozycje menu głównego programu :
  1. SAD - ewidencja
  2. SAD - formularz
  3. NCTS
  4. OSOZ
  5. Parametry
  6. Specjalne


SAD - formularz
ekran
To okno ma typowy dla programu układ. W górnej części występuje menu, którego pewne pozycje mogą być rozwijalne. Prawie wszystkie pozycje mają odpowiedniki w ikonach na pasku narzędzi.
W tym oknie praca odbywa się na tle formularza SAD, przy czym dodatkowo do dyspozycji jest menu podobne jak w oknie SAD - ewidencja . Dzięki temu można przeskakiwać z dokumentu na dokument, odszukiwać je według różnych kryteriów, tworzyć nowe dokumenty, kopiować je i anulować oraz pobierać dane z zewnętrznych baz (skład celny, rejestr procedur uproszczonych).
Pola widoczne jako białe można edytować bezpośrednio, natomiast większość pól jest szara i zaopatrzona w guzik, który uruchamia specjalne narzędzia do wypełnienia danego pola. Do obsługi pól z zakresu 31-44 , odpowiadających pozycjom towarowym, używamy przycisku z lewej strony formularza, oznaczonego literą T z opisem Pozycje towarowe , który otwiera okno Towar .
Pozycja menu Pola do wypełnienia otwiera okno ukazujące które pola powinny być wypełnione dla bieżącego typu dokumentu. Aby zmienić typ, trzeba wejść w edycję pola 1. Deklaracja. Analogicznie, pozycja menu Komunikaty ułatwia wypełnienie dokumentu pod kątem komunikatu XML, który ma być wygenerowany na jego podstawie, w celu wysłania do jednego z systemów : ECS / ICS / NCTS.

Zalecana kolejność czynności w przygotowywaniu dokumentu SAD jest opisana poniżej.
Uwaga : nie dotyczy to sytuacji, w których nie drukuje się już dokumentów, np. w systemie eksportu ECS - wówczas należy w punkcie 1. od razu po ustawieniu odpowiedniego typu (A...K) wywołać menu Komunikaty i kontynuować pracę w oknie wybranego komunikatu XML.
  1. Utworzyć nowy dokument guzikiem Nowy SAD lub skopiować jeden z już zapisanych dokumentów guzikiem Kopiowanie dokumentu a następnie w polu 1 ustawić odpowiedni typ (A....K) i wypełnić pola części głównej dokumentu ( 1-30, 48-54 ). Jeżeli nie jesteśmy pewni które pola obowiązują w danym typie, można skorzystać z podpowiedzi, klikając w menu Komunikaty lub Pola do wypełnienia
  2. Kliknąć przycisk T z lewej strony okna, aby wejść w dane pozycji towarowych. Jeżeli SAD nie ma jeszcze żadnej zdefiniowanej pozycji to program zapyta czy dodać nową pozycję. Zostanie wywołane okno Towar , w którym trzeba wypełnić pole Opis towaru (jego zawartość jest umieszczana w elektronicznej wersji dokumentu) oraz odpowiednie pola w prawej kolumnie okna. Nie zamykając tego okna można zdefiniować wszystkie pozycje towarowe, wykorzystując przycisk Nowa pozycja. Jeżeli dany typ przewiduje obliczenia w polu 47, należy w każdej pozycji kliknąć przycisk Parametry obliczeniowe i ustawić odpowiednie dane. Szybszy dostęp do parametrów obliczeniowych wszystkich pozycji jest w oknie Parametry obliczeniowe, wywoływanym przez przycisk P usytuowany z lewej strony głównego ( SAD - formularz ). Po zdefiniowaniu wszystkich pozycji, zamykamy okno Towar.
  3. Kliknąć przycisk X z lewej strony okna, aby wywołać okno Elementy powielarne , które umożliwia przypisanie dodatkowych informacji do poszczególnych pozycji towarowych. Po wpisaniu wszystkich informacji zamykamy okno.
  4. Ponownie kliknąć przycisk T z lewej strony okna, i w oknie Towar kliknąć przycisk Wypełnij wszystkie pola 31 i 44 . Skutkiem tego powinno być pojawienie się odpowiednich zapisów w polach drukowanych : 31 - opakowanie i opis towaru oraz 44 - Dodatkowe informacje / załączone dokumenty / świadectwa. Po tej operacji można poddać pola 31 i 44 ostatecznej edycji. W wersji drukowanej dokumentu SAD, pola te będą miały dokładnie taką zawartość. Po sprawdzeniu zapisów we wszystkich pozycjach towarowych ( przy wykorzystaniu przycisków pozycjonujących : [<<] [<] [>] [>>] ), zamykamy okno Towar.
  5. Kliknąć przycisk [6] przy polu 6 w celu podsumowania ilości opakowań, na podstawie informacji o opakowaniach, wprowadzonych w oknie Elementy powielarne
  6. Kliknąć przycisk [40] przy polu 40 w celu wypełnienia pól 40 ( Deklaracja skrócona / Poprzedni dokument ), na podstawie informacji o dokumentach poprzednich, wprowadzonych w oknie Elementy powielarne
  7. Kliknąć guzik z ikoną kalkulatora na górnym pasku narzędzi (z opisem Obliczenie opłat), w celu wypełnienia pól 47. Jeżeli kod metody płatności w prawej kolumnie pola 47 nie jest właściwy, należy kliknąć przycisk [M] obok tej kolumny i wybrać odpowiedni kod.
  8. W celu wydrukowania dokumentu, trzeba kliknąć ikonę drukarki na górnym pasku narzędzi ( z opisem Wydruki ) i w oknie Wydruki wybrać jedną z opcji a następnie kliknąć START.
Przygotowanie dokumentu można znacznie przyspieszyć, posługując się możliwością kopiowania poprzednio przygotowanych dokumentów ( w całości albo bez pozycji towarowych ) oraz kopiowania wskazanych pozycji przy dodawaniu nowych pozycji towarowych. Uwaga : kopiowanie pozycji towarowej obejmuje także elementy powielarne przypisane do niej.

W oknie formularza jest dostępny blok Sprostowanie , w miejscu dawnego pola 9 . Sprostowanie jest to forma korekty dokumentu SAD. Jej uaktywnienie polega na wpisaniu numeru kolejnego sprostowania danego dokumentu SAD i dwóch pozostałych parametrów, czyli numeru poprawianego dokumentu w systemie CELINA i daty sprostowania. Po kliknięciu guzika ze znakiem zapytania, ukazuje się krótkie objaśnienie. Atrybut Sprostowanie jest widoczny w pliku XML na końcu. Tę opcję można wykorzystać na dwa sposoby : albo skopiować błędny SAD z pozycjami towarowymi, na kopii wprowadzić korekty i uaktywnić sprostowanie (wówczas w bazie są obie wersje dokumentu - pierwotna i poprawiona), albo od razu poprawić pierwotny dokument i włączyć na nim sprostowanie. Analogiczne sprostowanie dotyczy też dokumentu w oknie Wydruki .

Wysyłanie dokumentów elektronicznych do systemów ECS / ICS
Komunikaty do systemów ECS / ICS mogą być kierowane przez program poprzez interfejs niewizualny, co oznacza, że program komunikuje się bezpośrednio ze zdalnym serwerem, wywołując usługę sieciową FromTraderWebService.
Opis interfejsu niewizualnego ECS .
Aby korzystać z takiego rozwiązania, należy spełnić dwa warunki :
- doinstalować dodatkowe składniki oprogramowania
- w menu Specjalne / Użytkownicy wprowadzić lub zmodyfikować tak dane, aby nazwa użytkownika była loginem do systemu ECS/ICS a oprócz hasła dostępu do programu było zapisane także hasło do systemu ECS/ICS.
Dzięki temu każdorazowa komunikacja programu z systemem odbywa się w tle, bez angażowania użytkownika programu, ponieważ logowanie do systemu jest wykonywane przez program. Dodatkowo nie jest wymagane elektroniczne podpisywanie dokumentów, gdyż komunikacja odbywa się w bezpiecznym połączeniu szyfrowanym, bezpośrednio pomiędzy programem i serwerem systemu.
Procedura jest następująca. Po wygenerowaniu pliku XML do ECS lub ICS, użytkownik jest pytany czy od razu wysłać komunikat do systemu. Potwierdzenie powoduje natychmiastową próbę połączenia z serwerem systemu oraz zapisanie w bazie programu nowego zadania, które pojawi się w oknie Stan komunikacji. Kolumna Wynik zawiera tylko początek tekstu, który jest przechowywany w pliku. Kliknięcie guzika Pokaż wynik na pasku narzędzi, wywołuje pełny komunikat odebrany z systemu. Guzik Wyślij wskazany działa gdy wskazany komunikat nadaje się do wysłania, natomiast guzik Wyślij wszystkie uruchamia procedurę przeglądania całej bazy zadań i kontynuowania obsługi tych, które jeszcze nie otrzymały odpowiedzi w postaci komunikatu PWK1 lub PWK2.
Okno Stan komunikacji można wywołać także z okna SAD - formularz przyciskiem Stan komunikacji w lewym górnym rogu.

Przeglądanie słowników
W systemie CELINA występuje dużo informacji kodowanych. Zestawienia kodów i ich opisów zebrane są w słownikach. Wszystkie potrzebne słowniki (jest ich kilkadziesiąt) są w dyspozycji programu i mogą być wywoływane przyciskami oznaczonymi znakiem zapytania, obok pól zawierających kod. Okno prezentujące słownik umożliwia szybkie odszukanie kodu lub opisu oraz wyświetlenie pełnego opisu wskazanego kodu w przypadkach gdy opis przekracza szerokość okna. Przycisk Pokaż w Internecie łączy ze stroną Serwisu Informacyjnego Projektu CELINA, która udostępnia wszystkie słowniki. Jest to przydatne szczególnie w przypadku bazy urzędów celnych, gdyż przeglądarka wyświetla prawidłowo wszystkie obcojęzyczne nazwy, które nie mogą być poprawnie pokazane z poziomu programu. Dotyczy to np. nazw greckich.


ekran


Okno SAD - ewidencja
ekran
To okno ma typowy dla programu układ. W górnej części występuje menu, którego pewne pozycje mogą być rozwijalne. Wszystkie pozycje mają odpowiedniki w ikonach na pasku narzędzi.
Okno jest podzielone na 3 części pokazujące różnego rodzaju dane. W górnej tabeli widać nagłówki dokumentów SAD zawierające główne dane takie jak : typ zgłoszenia, numer i data, deklaracja, kraje wysyłki i przeznaczenia, warunki dostawy, waluta, wartość faktury i kurs, rodzaj transakcji oraz identyfikator nadawany przez użytkownika programu.
Poniżej widać dane nadawcy (pole 2), odbiorcy (pole 8) i firmy przypisanej do dokumentu (istotne w agencji celnej). Wykorzystując suwak poziomy dostępny w każdym segmencie powyższych danych, można zobaczyć inne szczegóły.
W dolnej części widać najważniejsze dane pozycji towarowych wskazanego dokumentu SAD.
Do przesuwania wskaźnika po nagłówkach SAD można wykorzystywać myszkę, cztery pozycje menu lub odpowiadające im guziki pozycjonowania oraz klawisze strzałek pionowych i PgUp, PgDown. Aby działały klawisze, najpierw trzeba kliknąć w obszarze tabeli nagłówków SAD. Analogicznie gdy chcemy przesuwać klawiszami wskaźnik w pozycjach towarowych, najpierw klikamy w obszarze tabeli pozycji towarowych.
Kolumny danych można zamieniać miejscami stosując technikę przeciągania (lewym przyciskiem myszy kliknąć nagłówek kolumny, zwalniając przycisk dopiero po przeciągnięciu kolumny do nowego miejsca). Nowy układ kolumn jest pamiętany tylko w czasie trwania jednej sesji tzn. do zamknięcia okna.

Kolejne przyciski na pasku narzędzi inicjują następujące operacje (w kolejności od lewej strony) : Poza paskiem narzędzi, w obrębie okna znajdują się dodatkowe przyciski. Wszystkie one służą do przeprowadzania operacji na wskazanym dokumencie :

Okno komunikatu ...
ekran
W rozwinięciu menu Komunikaty można wybrać jeden z komunikatów i zobaczyć bieżący SAD jako komunikat XML a nie wypełniony formularz SAD. Komunikaty są pogrupowane według systemów, w których są stosowane. Należy oczywiście wybrać z menu komunikat odpowiadający merytorycznie bieżącemu dokumentowi SAD, np. komunikat do systemu ECS nie będzie pasował do SAD-u importowego. Każdy komunikat ma swoje okno, z poziomu którego można przeglądać poszczególne elementy, modyfikować dane (guzik Wybór do edycji) i wygenerować XML. Takie podejście do danych jest wygodniejsze w obecnej sytuacji odchodzenia od papierowej formy dokumentów. Pozycja Pomoc w menu tego okna, wyświetla opis znaczenia danych w poszczególnych kolumnach tabeli.
Kolumna pierwsza pokazuje dokładne nazwy kolejnych elementów komunikatu oraz ich hierarchię, która jest zobrazowana przez tzw. wcięcia - im element jest głębiej zagnieżdżony w komunikacie, tym bardziej jego nazwa jest przesunięta w prawo. Widać więc, że element Zgloszenie jest nadrzędny i zawiera w sobie wszystkie pozostałe elementy.
Kolumna druga określa ilość wystąpień elementu w komunikacie : np. element Zgloszenie musi wystąpić raz i tylko raz, element MiejsceSkladowania w ogóle nie musi wystąpić a jeżeli jest to tylko raz, natomiast element Towar musi wystąpić przynajmniej jeden raz ale nie więcej niż 999 razy a wewnątrz tego elementu zawiera się szereg innych składników. I tak np. element Opakowanie musi wystąpić w całym komunikacie przynajmniej jeden raz (jeden Towar z jednym elementem Opakowanie) a maksymalna liczba elementów Opakowanie wynosi 999 x 99 = 98901, przy czym każdy z tych elementów zawiera informację o ilości sztuk towaru lub ilości opakowań jednego rodzaju (np. kartonów).
Kolumna trzecia pokazuje początkowy fragment zawartości każdego elementu komunikatu, na podstawie danych zawartych w bieżącym dokumencie. Wystarczy kliknąć guzik XML aby zobaczyć w przeglądarce cały komunikat i ewentualnie go zapisać aby następnie wysłać do odpowiedniego systemu (ECS / ICS / NCTS itp.).
Kolumna czwarta informuje z którym polem (polami) umownego dokumentu SAD są związane informacje składowe (atrybuty) poszczególnych elementów komunikatu. Na przykład TransportWewnetrzny pobiera dane z pól 18 i 26, a Kontener z pola 19 (informacja czy występują kontenery) oraz numery kontenerów do poszczególnych pozycji towarowych z tzw. elementów powielarnych programu, które tu są oznaczone umownie znakiem x. W przypadku numerów kontenerów, program koduje je wewnętrznie jako informacje typu NK, dlatego w czwartej kolumnie dla elementu Kontener występuje zapis 19xNK (pole 19 i elementy powielarne NK). Analogicznie jest dla elementu Opakowanie - zapis 6xOP w czwartej kolumnie oznacza, że informacje o opakowaniach są zapisane w polu 6 dokumentu SAD (ilość wszystkich opakowań) a szczegółowe informacje w elementach powielarnych typu OP.
Niektóre elementy komunikatu mogą nie zawierać żadnej informacji w czwartej kolumnie, ponieważ nie są związane z żadnym polem tradycyjnego formularza SAD. Wynika to stąd, że systemy przesyłania informacji oparte na komunikatach XML, w przeciwieństwie do dokumentów drukowanych, nie narzucają żadnych ograniczeń ani na ilość przesyłanej informacji ani na ich rodzaje (różnorodność).
W oknie Komunikaty można dodawać pozycje towarowe, także przez kopiowanie, oraz anulować je. Odpowiednie guziki na pasku narzędzi pozwalają "przesuwać się" po pozycjach towarowych tak, aby element Towar i wszystkie elementy zawarte w nim, pokazywały dane odpowiadające wybranej pozycji towarowej. Numer tej pozycji i jej podstawowe dane widać w trzeciej kolumnie, np. Nr="123" ... OpisTowaru="........."


Okno Pola do wypełnienia dla typu ...
ekran
To okno pokazuje, które pola należy wypełnić dla bieżącego typu dokumentu, oraz ich zawartość (w skrócie, tak jak będą zapisane w komunikacie XML). W odróżnieniu od okna Komunikaty, tu widać informacje ułożone pod kątem formularza SAD, według kolejnych numerów pól. Aby zmienić typ dokumentu, należy wybrać edycję pola 1. Deklaracja i ustawić w nim odpowiedni znak w polu Typ. Trzecia kolumna okna (niewidoczna kolumna Typy, ukazująca się po przesunięciu poziomego suwaka na dole okna) pokazuje jakie typy wymagają wypełnienia poszczególnych pól. Na przykład pole 1. Deklaracja jest wypełniane we wszystkich typach : ABCDEFGHIJK, natomiast pole 12. Szczegóły dotyczące wartości, tylko w typach H oraz I.
Okno posiada cztery guziki pozycjonowania i guzik wyboru. Wskazanie jednego z dostępnych pól z listy i kliknięcie guzika wyboru powoduje wyświetlenie kolejnego okna umożliwiającego wypełnienie danego pola. W wielu przypadkach takie okno zawiera jeszcze wiele innych pól dokumentu, np. okno o nazwie SAD / Zgłoszenie, Rodzaj daje dostęp do pól : 1, 4, 6, 7, 15, 17, 35, 48 i 54 oraz innych pól, które nie pojawiają się w wersji drukowanej dokumentu a są bardzo istotne w wersji elektronicznej. Najważniejszym z nich jest pole Typ , ponieważ jego zawartość jest głównym kryterium tzw. reguł walidacji systemu CELINA i decyduje o tym które pola są analizowane.
Niektóre pola ( 3 - formularze, 5 - pozycje i 32 - pozycja ) są wypełniane automatycznie przez program i ich edycja nie jest możliwa.
Po wypełnieniu danych w nowym oknie i jego zamknięciu, program powraca do okna wyboru pola i tak cyklicznie aż do zamknięcia tego okna. Pola zawierające dane typu adresowego, takie jak 2, 8, 14, 49, 50, 54, odwołują się do jednej wspólnej bazy adresowej programu gromadzącej dane mogące być wykorzystane w wielu dokumentach. Takie rozwiązanie ma wiele zalet, m.in. znaczne zmniejszenie rozmiaru bazy i przyspieszenie pracy z programem. Trzeba jednak pamiętać o tym, że zmiana danych w rekordzie tej bazy oddziałuje na wszystkie dokumenty SAD, które odwołują się do tego rekordu. Na przykład jeżeli Firma X z pola 2 (nadawca) zmieniła adres, to jeżeli nie chcemy aby na starych dokumentach SAD ten adres uległ zmianie, to po prostu do bazy adresowej wprowadzamy nowy wpis dla Firmy X z nowym adresem i na nowych dokumentach SAD odwołujemy się do nowego wpisu. Okno dające dostęp do bazy adresowej ma własne menu z paskiem narzędziowym i umożliwia : dodawanie rekordów, anulowanie, szukanie, edycję i wybór. Aby edytować dane już istniejące, należy kliknąć guzik z opisem Przełącznik tabela / formularz , ponieważ tylko w układzie formularza możliwa jest edycja pól. Kliknięcie guzika Wybór przydziela dany rekord bazy do odpowiedniego pola dokumentu SAD i zamyka okno adresowe. Jest jeszcze specjalny przycisk Odłącz od SAD poza paskiem narzędzi, który działa odwrotnie do guzika wyboru, tzn. powoduje, że żaden rekord bazy adresowej nie jest przypisany do tego pola SAD, z którego nastąpiło otwarcie okna adresów. W trybie tabeli, baza adresowa ukazuje w pierwszej kolumnie numer pola SAD, dla którego przeznaczony jest dany rekord, gdyż rodzaj pola decyduje o wymaganych danych. Ponieważ dane do pól 2 i 8 są tego samego rodzaju, można je stosować zamiennie, tzn. do pola 8 wybierać rekordy przeznaczone dla pola 2 i odwrotnie. W trybie edycji niektórych danych bazy adresowej (do pól 2, 8, 14) widać segment opisany jako Pole drukowane . Pola w tym segmencie są przenoszone tylko do wersji drukowanej, natomiast pozostałe pola do wersji elektronicznej, w której każdy fragment danych pochodzi z dedykowanego pola (np. nazwa firmy, miejscowosć, ulica i numer, kod pocztowy itp.). Aby nie trzeba było wpisywać danych podwójnie, przycisk WYPEŁNIJ umieszcza w polach drukowanych dane z pól dedykowanych. Po takim automatycznym wypełnieniu, pola drukowane można jeszcze przeedytować ręcznie i uzupełnić o dodatkowe informacje.


Okno Rozkład korekt
ekran
To okno służy do wprowadzenia informacji o ogólnych kwotach korygujących wartości towarów, które mają być rozłożone na poszczególne pozycje towarowe proporcjonalnie do mas, wartości albo ilości towarów. Każdy wpis zawiera : wybierany z listy kod korekty, wartość korekty (istotny jest znak minus np. przy rabatach), walutę wybieraną z listy i znak określający sposób rozłożenia korekt na pozycje ( M - proporcjonalnie do masy, W - do wartości, I - do ilości ). Na liście rodzajów korekt występuje podział na grupy a każda z grup jest poprzedzona znakiem + albo - informującym o charakterze korekty. Gdy wszystkie kwoty zostaną wprowadzone, kliknięcie przycisku Rozłóż korekty na pozycje uruchamia procedurę, której wynikiem jest przypisanie korekt cząstkowych do poszczególnych pozycji towarowych. Będą one widoczne jako korekty wartości w oknie Elementy powielarne .

Okno Towar
ekran
To okno udostępnia do edycji pola jednej pozycji towarowej ale przyciski pozycjonowania dają szybki dostęp do wszystkich innych pozycji tego dokumentu SAD, bez konieczności zamykania okna. Numer aktualnej pozycji wyświetla się w żółtym polu pomiędzy przyciskami pozycjonowania. Wszystkie pola kodowane (np. kod jednostki uzupełniającej, kod kraju pochodzenia, preferencje itp.) są wyposażone w rozwijalną listę wyboru albo guzik ze znakiem zapytania otwierający okno wyboru.
Poza przyciskami pozycjonowania są jeszcze inne : ekran


Okno Elementy powielarne
ekran
Nazwa tych elementów bierze się z możliwości ich wielokrotnego występowania w dokumencie SAD. Niektóre (UC tranzytowy, gwarancje, zamknięcia celne) pojawiają się na poziomie głównej części dokumentu, natomiast większość z nich związana jest z poszczególnymi pozycjami towarowymi (np. opakowanie, dokument wymagany, dokument poprzedni, korekta wartości itp.) W każdej pozycji może wystąpić wiele elementów tego samego rodzaju, np. numerów faktur handlowych w grupie dokumentów wymaganych.
Okno Elementy powielarne pokazuje wszystkie elementy przypisane do danego dokumentu SAD. W pierwszej kolumnie tabeli jest widoczny numer pozycji towarowej. Brak numeru oznacza elementy nie związane z pozycją towarową (np. UC tranzytowe). Także korekty wartości wprowadzane w opcji Rozkład korekt nie są przypisane do pozycji, natomiast skutkiem operacji rozkładu korekt są właśnie elementy widoczne poniżej na pozycjach towarowych. Aby dodać element powielarny należy wybrać jego rodzaj z listy, wpisać numer pozycji w pole Pozycja (jeżeli element dotyczy pozycji towarowej) i kliknąć przycisk Dodaj . Pole numeru pozycji ma wbudowane guziki (+,-) do zwiększania i zmniejszania numeru pozycji. Każdy wskazany w tabeli element powielarny można skorygować lub anulować (przyciski Popraw i Anuluj ). W przypadku dodawania lub poprawiania, otwiera się odpowiednie okno zawierające tylko dane dotyczące elementu powielarnego określonego rodzaju. Pola kodowane mają podpowiedzi.
Przycisk Powiel na pozostałe pozycje umożliwia "rozmnożenie" wskazanego elementu na wszystkie pozostałe pozycje towarowe.
Pewne zapisy mogą być często wykorzystywane i w tym celu można je zapisać w podręcznej bazie elementów powielarnych a następnie wielokrotnie z niej pobierać. Służą do tego odpowiednio przyciski Do wzorca i Z wzorca . Przy pobieraniu z wzorca udostępniane są elementy odpowiadające rodzajowi wybranemu z listy o nazwie Rodzaj informacji . Przycisk Objaśnienia ponad polem wyboru rodzaju, wyświetla krótką informację o wybranym rodzaju elementu powielarnego. Jeżeli żaden rodzaj nie jest wybrany, to objaśnienia dotyczą wszystkich rodzajów elementów powielarnych.
Elementy powielarne wykorzystuje się także do przypisania do dokumentu większej liczby kontrahentów (nadawców lub odbiorców towaru). W tranzycie (typ F) każdy dodatkowy kontrahent musi być przypisany do właściwej pozycji towarowej SAD, gdyż w pliku XML występuje razem z tą pozycją. W pozostałych typach nie jest istotne na której pozycji zostanie zapisany dodatkowy kontrahent (można wszystkich przypisać do pozycji 1), ponieważ w pliku XML wszyscy nadawcy i odbiorcy występują w nagłówku dokumentu. Jeżeli jest tylko jeden nadawca lub odbiorca, to wprowadza się go odpowiednio przez pole 2 lub 8, bez wykorzystania elementów powielarnych.
W polu numeru pozycji (dla większości elementów) musi być odpowiednia liczba. Okno zawierające wzorce wyposażone jest w dwa przyciski, z których jeden umożliwia anulowanie niepotrzebnych wzorców a drugi wybiera wskazany element i zamyka okno.
Baza wzorców elementów powielarnych działa analogicznie jak Baza tekstów w oknie Towar . Różnica polega na tym, że baza tekstów jest wykorzystywana do zapisów w polach drukowanych dokumentu SAD.


Okno SAD - formularz
Ta forma pozwala obejrzeć dokument w postaci zbliżonej do wypełnionego formularza. Program nie pokazuje formularzy SAD-BIS, zamiast tego można przeglądać pola z zakresu 31 - 47 zawierające wszystkie dane pozycji towarowych. Do przeskakiwania z pozycji na pozycję służą cztery przyciski na lewo od pól 31 i 44. Pole 32 informuje która pozycja jest pokazana. Każde pole ma opis ukazujący się po ustawieniu na nim wskaźnika. Dotyczy to także przycisków.
W tym oknie można wykonywać następujące operacje na polu 47 : kasować zawartość pola (przycisk Wyczyść pole 47 ), wykasować wszystkie kolumny oprócz dwóch pierwszych (przycisk Pozostaw tylko podstawy) oraz wprowadzić w kolumnach pola 47 dowolne zapisy i zapamiętać je klikając przycisk Zapisz zmiany w polu 47 .
Uwaga :
1. Te trzy wymienione przyciski działają równocześnie na wszystkie pozycje towarowe.
2. Każde przeliczenie (przycisk Przeliczenie opłat w oknie SAD - ewidencja i SAD - formularz) ponownie wypełnia pola 47 na podstawie aktualnych parametrów obliczeniowych.
Ponadto program udostępnia podpowiedzi do kolumny pierwszej (rodzaje opłat) i ostatniej (metody płatności).
W tym oknie można zmieniać zawartość wszystkich pól a także dolnych linii pola 50 oraz B, C i D. Jest też dostęp do Elementów powielarnych (przycisk oznaczony X). W prawym górnym rogu, w żółtym polu, program wyświetla przydatne sumy : mas netto, wartości z pól 42, 46 i ilości wykorzystanych do obliczenia opłat .

Okno Wydruki
ekran
Okno podzielone jest na sekcje grupujące operacje ze względu na sposób prezentowania danych. Należy wybrać jedną z opcji i kliknąć przycisk START . Guziki [?] z prawej strony niektórych opcji wywołują dodatkowe informacje.
Przycisk Ustawienia wydruku otwiera okno edycji parametrów wydruku dokumentu SAD, takich jak : nazwa portu równoległego (typowo LPT1), lewy margines wyrażony w liczbie znaków, wstępny wysuw papieru (po automatycznym pobraniu formularza) wyrażony w milimetrach. Wysuw jest zdefiniowany osobno dla SAD i SAD-BIS, jednakże te parametry powinny być jednakowe gdy formularze SAD i SAD-BIS pochodzą z tej samej drukarni. Powyższe parametry (margines i wysuwy) należy dobrać doświadczalnie tak, aby odpowiednie zapisy trafiały dokładnie we właściwe pola formularza. Poprawne parametry są pamiętane przez program, więc dopóki nie ma powodu ich zmiany (np. zmiana modelu drukarki, inne formularze), nie ma potrzeby otwierania tego okna.
Dodatkowo okno parametrów zawiera trzy pola wyboru. Pierwsze pole określa czy program ma dodrukowywać "ogonki" w polskich znakach diakrytycznych i zaznaczamy je gdy drukarka nie ma ustawionego kodowania polskich znaków ANSI Windows 1250 . Drugie pole wyboru zaznaczamy gdy na wydruku występuje nieodpowiedni odstęp pomiędzy liniami tekstu. Trzecie pole umożliwia włączenie podglądu danych na ekranie przed wysłaniem każdej kolejnej strony do drukarki. Podgląd jest zrealizowany przy pomocy edytora tekstowego NOTEPAD i nie oddaje rzeczywistych proporcji wydruku a jedynie treść danych.
W dole okna wyświetla się numer umownego stanowiska pracy, ponieważ program umożliwia pamiętanie różnych parametrów wydruku dla kolejnych stanowisk pracy w sieci.
W ramce SAD HTML są dostępne dwa parametry odnoszące się do wydruku SAD na czystych kartkach A4. Parametr Skala % umożliwia takie dopasowanie wielkości drukowanego formularza aby był jak największy ale równocześnie mieścił się w całości na kartce A4. Drugi parametr pozwala wykorzystać wydruk dwustronny (duplex) jeżeli taką opcją dysponuje drukarka. W przypadku zaznaczenia opcji wydruk dwustronny, program wygeneruje obraz drugiej strony (np. formularza SAD6) bezpośrednio po obrazie pierwszej strony. W przeciwnym razie obraz drugiej strony zostanie wygenerowany dopiero po wszystkich pierwszych stronach warstwy (np. SAD6, BIS6) i wydrukowanie drugiej strony SAD6 będzie możliwe po włożeniu do drukarki odwróconej karty SAD6. ekran
Pierwsza sekcja dotyczy wydruków na gotowych formularzach SAD i SAD-BIS. Ten sposób uniemożliwia programowi korzystanie z systemowego menadżera wydruków, ponieważ nie daje on dostępu do całego formularza (np. nisko położonego pola 54). Z tego powodu program drukuje bezpośrednio do portu równoległego : LPT1 albo LPT2. Drugim warunkiem wypełniania formularzy jest stosowanie drukarki igłowej, gdyż tylko taka może zadrukować wszystkie warstwy formularza samokopiującego. Druga sekcja w oknie Wydruki obejmuje generowanie pliku w formacie XML, który jest elektroniczną formą dokumentu SAD, przesyłaną do systemu CELINA. Przed utworzeniem pliku program sprawdza kompletność danych. Analogiczne sprawdzenie przeprowadzane jest przed wydrukiem (na formularzu albo HTML) i jego wynikiem może być wyświetlenie listy błędów, jednak nie przeszkadza to w kontynuowaniu operacji. Zawartość pliku XML pokazuje się w przeglądarce, która rozpoznaje format XML. Dodatkową zaletą zastosowania przeglądarki jest automatyczna kontrola struktury XML.
Sprawdzenie poprawności wypełnienia dokumentu opiera się na tzw. regułach walidacji systemu CELINA. Te reguły, których jest kilkaset (łącznie, także w innych dokumentach i komunikatach NCTS), określają wymagane dane, ich format i wzajemne powiązania w zadanych procedurach celnych. Podstawowym parametrem jest typ dokumentu, określony literą z zakresu A-K. Do sprawdzenia dokumentu SAD, program wykorzystuje prawie wszystkie reguły walidacji przeznaczone do tego celu, jednakże nie sygnalizuje występowania danych niepotrzebnych, omijając je, natomiast wskazuje na braki w danych lub ich niespójność czyli wzajemne wykluczanie się. Uwzględniane w pliku XML tylko informacji wymaganych, gwarantuje przyjęcie pliku przez system CELINA.
Po zamknięciu okna przeglądarki widzimy standardowe okno systemu WINDOWS Zapisywanie jako , które umożliwia zapisanie wyniku operacji w dowolnym dostępnym miejscu naszego systemu komputerowego. Plik powinien być zapisany pod domyślną nazwą będącą numerem zgłoszenia (pole 7 SAD), jednakże można ją zmienić. Nie ma możliwości zmiany rozszerzenia nazwy pliku, gdyż musi to być xml . W oknie Zapisywanie jako można utworzyć nowy folder przed zapisaniem pliku. Zaleca się aby pliki XML były gromadzone w podkatalogu o nazwie XML , który jest już przygotowany przez program.
Trzecia sekcja w oknie Wydruki dotyczy plików w formacie graficznym HTML. Ten format stosowany jest przede wszystkim do deklaracji wartości D.W.1 . Przed wydrukiem D.W.1 pojawia się dodatkowe okno do sprawdzenia i ewentualnie uzupełnienia pewnych danych. Kompletny wynik (wszystkie strony) prezentowany jest w przeglądarce.
W przypadku drukowania dokumentu SAD tą metodą nie ma potrzeby stosowania formularzy. Wydruk powstaje na drukarce laserowej lub atramentowej na czystych kartkach A4. Z poziomu przeglądarki wydruk realizuje się przez wybór : Plik / Drukuj ... Program prezentuje na ekranie kolejne warstwy (egzemplarze) w oddzielnych wywołaniach przeglądarki. Egzemplarze 1 i 6 mają nadruk na drugą stronę i jest on także dostępny jako osobne wywołanie przeglądarki. Trzeba pamiętać tylko o tym, aby przed uruchomieniem nadruku drugiej strony umieścić w podajniku drukarki odpowiedni egzemplarz : 1 albo 6. Nie dotyczy to przypadku, gdy drukarka ma włączony wydruk dwustronny i ta opcja została zaznaczona w ustawieniach wydruku .
Uwaga : aby plik HTML wydrukował się poprawnie, trzeba wcześniej ustawić odpowiednio parametry przeglądarki. W menu Plik / Ustawienia strony ... , w oknie ustawień kasujemy nagłówek i stopkę oraz ustawiamy minimalne marginesy aby całe formularze mieściły się na kartkach formatu A4.
Opcja Powiadomienie służy do wygenerowania elektronicznej wersji powiadomienia (XML) na podstawie danych z SAD. Guzik [?] z prawej strony wyświetla informację o polach, które trzeba wypełnić aby uzyskać poprawny komunikat XML.


NCTS
NCTS to Nowy Skomputeryzowany System Tranzytu, w którym informacje wymieniane są za pośrednictwem komunikatów elektronicznych pomiędzy nadawcą towaru, systemem NCTS i upoważnionym odbiorcą towaru. Pierwszym komunikatem ze strony nadawcy jest SAD, który w systemie ma oznaczenie IE15. Program pozwala poza tym wygenerować ze strony nadawcy komunikat IE14 czyli wniosek o unieważnienie zgłoszenia przesłanego w formie komunikatu IE15 oraz komunikat IE54 - wniosek o zwolnienie zgłoszenia do procedury tranzytu. Po stronie odbiorcy program generuje komunikat IE07 - zawiadomienie o przybyciu towaru w tranzycie do miejsca przeznaczenia, oraz IE44 - informację zawierającą uwagi rozładunkowe przesyłaną przez upoważnionego odbiorcę. Podstawą dla komunikatu IE44 jest przychodzący z systemu NCTS komunikat IE43 czyli zezwolenie na rozładunek towarów (bądź zezwolenie na kontynuację rozładunku) w ramach procedury uproszczonej.
Komunikat IE15 czyli SAD w tranzycie jest tworzony w podstawowym oknie programu : SAD - formularz (lub SAD - ewidencja).
Wniosek o unieważnienie - IE14 i wniosek o zwolnienie IE54 to komunikaty bardzo proste, ponieważ nie posiadają elementów "zagnieżdżonych".
IE07 - zawiadomienie o przybyciu jest komunikatem złożonym, gdyż może zawierać informacje o ewentualnych zdarzeniach w tranzycie, z kolei każde zdarzenie może być przeładunkiem, nałożeniem nowych zamknięć celnych lub innym zdarzeniem. Zdarzenia są numerowane.
IE44 (uwagi rozładunkowe) nie może być wygenerowany samodzielnie, ponieważ jest związany z wcześniejszym IE07. Z tego powodu IE44 jest udostępniony poprzez przycisk Komunikat IE44 w oknie komunikatu IE07. Ponadto podstawą dla niego jest informacja zawarta w poprzedzającym go komunikacie IE43 przychodzącym z systemu NCTS, dlatego przed wypełnieniem pól komunikatu IE44 należy kliknąć przycisk Odczytaj IE43 , wskazać miejsce zapisania odpowiedniego pliku IE43.XML i zainicjować odczyt. Wynikiem odczytu będzie wypełnienie pól nagłówka komunikatu IE44. Następnie trzeba podać odpowiednie informacje w blokach Uwagi o rozładunku, Środek transportu przy wyjściu i Zamknięcia celne . W pewnych sytuacjach konieczne będzie wprowadzenie informacji do bloku Rozbieżności . Dla każdej pozycji towarowej, której dotyczą rozbieżności, można oprócz zmiany informacji o charakterystyce towaru, podać dane o towarze wrażliwym, niezgodnościach w opakowaniach, kontenerach, dokumentach WPT oraz o wynikach kontroli. Oprócz wyników kontroli na poziomie poszczególnych pozycji towarowych, można zapisać wynik kontroli całości. Wzajemne relacje poszczególnych informacji obrazuje wielkość przycisków reprezentujących te informacje.
W oknach wszystkich komunikatów oprócz IE44, który jest pochodną IE07, są guziki pozwalające "przemieszczać" okno do poprzednich komunikatów tego samego rodzaju oraz guziki do tworzenia nowego komunikatu lub anulowania go.
ekran


OSOZ
Program tworzy trzy komunikaty XML do OSOZ (Ogólnopolskiego Systemu Obsługi Zabezpieczeń) :

Parametry
W przypadku walut, wprowadzony kurs jest traktowany jako bieżący kurs celny.



Specjalne
Indeksowanie plików to operacja , która odbudowuje konieczne do działania programu pomocnicze pliki bazy danych. Dodatkowo usuwane są ostatecznie wszytkie anulowane rekordy. Operacja jest uruchamiana automatycznie przy każdym pierwszym starcie programu w danym dniu.

W czasie zamykania programu przez osobę uprawnioną do wykonywania operacji specjalnych, program proponuje spakowanie bazy danych do jednego pliku, który następnie można zapisać w dowolnym miejscu sieci komputerowej. Jest to wygodny sposób wykonania kopii bezpieczeństwa danych. Nazwa pliku ma postać : SRRMMDD , gdzie "S" oznacza "SAD" a "RRMMDD" to odpowiednio rok, miesiąc i dzień. Operacja Odzyskanie bazy ma działanie odwrotne i pozwala rozpakować wskazany plik reprezentujący stan bazy z określonej daty. Jeżeli z jakiegokolwiek powodu wykonujemy tę operację, należy najpierw koniecznie zapisać bieżący stan bazy. Po odzyskaniu bazy niezbędne jest przeindeksowanie plików, o czym program informuje.

Podprogram Użytkownicy otwiera okno o takiej samej nazwie. Zawiera ono narzędzia do wprowadzenia nazw użytkowników programu a następnie przypisania im haseł i uprawnień. Z tego względu dostęp do tego okna powinien mieć tylko administrator programu.
Aby dodać nowego użytkownika, wpisuje się jego nazwę do pola ponad guzikiem Nowa osoba . Nazwa może mieć do 10 dowolnych znaków, przy czym program zamienia małe litery na duże. Po wpisaniu nazwy klikamy guzik Nowa osoba i nazwa pojawia się w tabeli po lewej stronie. Od razu można przypisać nowemu użytkownikowi początkowe hasło wpisując je w pole Hasło na dole i klikając guzik Zapis hasła . W dowolnej chwili można zmienić zarówno nazwę jak i hasło użytkownika (gdy np. zostało zapomniane) . W tym celu najpierw trzeba wskazać w tabeli z lewej strony dotychczasową nazwę, następnie wpisać nową nazwę lub nowe hasło w odpowiednie pole i kliknąć guzik Zmiana nazwy lub Zapis hasła . Hasło musi zawierać od 5 do 10 znaków : liter i cyfr. Litery małe i duże są rozróżniane.
Guzik Uprawnienia wyświetla na żółtym ekranie z prawej strony listę operacji dostępnych dla użytkownika wskazanego w tabeli. Do listy można dodawać nowe pozycje z listy opcji lub anulować je. Służą do tego przyciski Dodaj opcję i Anuluj opcję . W każdym przypadku najpierw należy wybrać opcję z listy.

Zalogowani to lista nazw użytkowników poprzedzonych datą i godziną ostatniego zalogowania do programu.

Adres email jest głównym adresem poczty elektronicznej, umieszczanym w nagłówkach plików XML i jest on używany przez system CELINA do przesyłania komunikatów zwrotnych. W oknie udostępniającym ten parametr, występuje też adres dyskowy przeglądarki internetowej wykorzystywanej przez program do wyświetlania zawartości plików i drukowania. Domyślnie jest to adres programu MS Internet Explorer, jednak można go zmienić na inny.